Sinds zijn besluit om kunstenaar te worden in 1880 had Vincent van Gogh zichzelf leren tekenen door handboeken te bestuderen, prenten van andere kunstenaars te kopiëren en naar model te tekenen. De behoefte om te schilderen groeide echter en in zijn aangetrouwde neef Anton Mauve vond hij een geschikte leermeester.
Vincent van Gogh, Stilleven met kool en klompen, 1881
.
Nadat hij in de zomer van 1881 al een paar lessen van Mauve had gehad, kon Van Gogh eind november bij hem in de leer. Mauve bracht hem de beginselen van het schilderen bij – ‘Zoo moet ge nu je palet vasthouden’. In het atelier van deze gevestigde meester van de Haagse School maakte Van Gogh zijn eerste olieverfschilderijen. Hij schreef hierover aan zijn broer Theo: ‘Wel, Mauve heeft me dadelijk voor een stil leven, bestaande uit een paar oude klompen & andere voorwerpen geïnstalleerd & dus kon ik aan ’t werk tijgen.’
Stilleven met kool en klompen is een van de eerste schilderijen die Van Gogh maakte. Het was gebruikelijk dat een beginnend schilder begon met het kopiëren van werk van vooraanstaande kunstenaars en daarom is het opmerkelijk dat Mauve zijn onervaren leerling meteen een zelfstandig werk liet schilderen. Toen Van Gogh later in Nuenen zelf enkele amateur-schilders onderwees, was hij Mauves lessen niet vergeten: hij beval vol enthousiasme het schilderen van stillevens als eerste oefening aan.
Mauve gaf Van Gogh ook adviezen over aquarelleren, een techniek waarin hij excelleerde. Hij tekende in die periode onder andere een schitterende aquarel van een houtverkoping, die Van Gogh in gedachten moet hebben gehad toen hij een paar jaar later een vergelijkbare aquarel maakte.
Anton Mauve, Houtverkoping, 1881
Vincent van Gogh, Houtverkoping, 1884
De lessen die hij bij Mauve volgde, waren cruciaal voor zijn ontwikkeling als kunstenaar. Zijn neef bracht hem niet alleen de kneepjes van het vak bij, hij diende ook als voorbeeld van een professioneel en succesvol kunstenaar. Hoewel de leerperiode kort was en het contact uiteindelijk verbroken werd, had Van Gogh het in de volgende jaren nog regelmatig over zijn oude leermeester: ‘M.[Mauve] heeft mij zooveel dingen leeren inzien die ik vroeger niet zag’.