Reageren? »

Missing links

Als je denkt dat de collectie van het Van Gogh Museum een afgesloten, statische eenheid is, heb je het mis. Onze collectie is constant in beweging. Als assistent-conservator maak ik deze dynamiek van dichtbij mee. Onlangs kochten we twee werken om de collectie aan te vullen, ik stel jullie graag aan deze twee aanwinsten voor. 

olieverf op doek, Van Gogh Museum, Amsterdam

Camille Pissarro, Het hooien, Éragny, 1887

gouache en potlood op papier, Van Gogh Museum, Amsterdam

Camille Pissarro, Koeienhoedster bij ochtendzon, 1887

Missing links

Binnen het onderzoeksproject Van Goghs Atelierpraktijk zoeken we uit hoe Van Goghs werkmethoden en technieken zich verhouden tot die van zijn tijdgenoten. Ook in het museum willen we Van Gogh in context plaatsen. Daarom hangen we de schilderijen en tekeningen van Van Gogh naast die van zijn collega’s en voorgangers. Zo willen we de bezoeker kennis laten maken met kunstenaars door wie Van Gogh geïnspireerd was. Daarbij putten we voornamelijk uit de basiscollectie van het museum: de collectie die afkomstig is van de familie Van Gogh. Deze is sinds 1962 in permanente bruikleen ondergebracht in de Vincent van Gogh Stichting. In die collectie ontbreken soms ‘schakels’; kunstwerken die nodig zijn om het verhaal van het kunstenaarschap van Van Gogh beter te kunnen vertellen. Dergelijke werken proberen we aan te kopen, en het schilderij Het hooien, Éragny en de gouache Koeienhoedster bij ochtendzon, beide van Camille Pissarro (1830-1903), zijn zulke ‘missing links’. Zij vullen het verhaal over Van Goghs experimenten in kleur en techniek aan. De twee werken zijn uitgevoerd in pointillistische techniek, die bestaat uit systematisch aangebrachte kleine verftoetsen in verschillende heldere kleuren. Dit had tot doel de intensiteit van de weergave van licht en kleur te vergroten.

Van Gogh en het pointillisme

Met een datering van 1887 vallen de werken precies binnen de periode van Van Goghs verblijf in Parijs (1886-1888). Geïnspireerd door de Franse moderne kunst experimenteerde hij toen volop met fellere kleuren en nieuwe schildertechnieken. Hoewel hij het pointillisme als de belangrijkste ontwikkeling in de kunst van dat moment beschouwde, werd Van Gogh er geen strikte navolger van. Anders dan Georges Seurat en Paul Signac, de grondleggers van deze schildertechniek, koos hij voor een minder systematische en precieze werkwijze. Hij was vrijer in zijn penseelstreek en wisselde lange en korte streken met elkaar af, zoals te zien is in zijn werk Tuin met geliefden: Square Saint-Pierre (1887). Hiermee volgde Van Gogh meer het voorbeeld van de ervaren schilder Camille Pissarro die hij had ontmoet in Parijs en die een soort mentor voor hem werd.

olieverf op doek, Van Gogh Museum, Amsterdam (Vincent van Gogh Stichting)

Vincent van Gogh, Tuin met geliefden: Square Saint-Pierre, 1887

Camille Pissarro en de gebroeders Van Gogh

De relatie tussen Vincent en Pissarro werd versterkt doordat Van Goghs broer Pissarro’s pointillistische werken promootte. Theo van Gogh was kunsthandelaar en Het hooien, Éragny was een van de eerste doeken die hij in de zomer van 1887 van Pissarro kocht. Diezelfde dag nog had hij het al weer doorverkocht. Het schilderij toont de bedrijvigheid tijdens het hooiseizoen in het landelijke Éragny, waar Pissarro van 1884 tot aan zijn dood in 1903 woonde. De verschillende hooimijten en figuren zorgen voor een dynamische compositie, die wordt versterkt door de levendige verfstreken in de lucht. Pissarro’s sterke gevoel voor kleurcontrasten blijkt uit de manier waarop hij de hooibalen op de voorgrond schilderde. Die effecten zullen zeker door Van Gogh zijn bewonderd, tenminste als hij het werk bij zijn broer heeft gezien voordat het werd doorverkocht. Iets dat heel goed mogelijk is.

 

Comments are closed.