Waar woonde Van Rappard?

Uit de brief waarin Van Gogh zijn eerste kennismaking met Van Rappard aan Theo meldde, blijkt dat zijn broer hem aanvankelijk een verkeerd adres had opgegeven. Hij schreef namelijk: ‘Ben ook eens bij Mr v. Rappard geweest die nu woont Rue Traversière 64’. Waar Theo hem naar toe stuurde weten we niet, maar in de tot op heden meest uitvoerige studie naar Van Rappard, Anthon van Rappard, his life & all his works, uit 1974, worden twee verschillende adressen in Brussel genoemd. Erg verwarrend is dat Rue Traversière/Dwarsstraat 64 daar niet bij zit. Van Rappard zou volgens deze publicatie namelijk eerst op Dwarsstraat 8 hebben gewoond en vervolgens op nummer 68 in de Rue des Deux Eglises/Tweekerkenstraat, beide gelegen in de deelgemeente Sint-Joost-ten-Noode. Hoe zit dat nu?
Bij het Brusselse stadsarchief is door Fieke Pabst – documentaliste van het Van Gogh Museum – navraag gedaan naar Dwarsstraat 64, waar in 1880/1881 in ieder geval een uitdragerij en vervolgens een dameshoedenmaakster was gevestigd. Hoe het met de andere adressen zit, wordt momenteel in het archief van Sint-Joost-ten-Noode nagekeken. De studie uit 1974 geeft helaas geen bronvermelding bij de adressen.

Atelier

Dwarsstraat 8 staat in Brussel bekend als de plek waar Van Gogh is geweest. In de gevel is een gedenksteen aangebracht met een in reliëf gehakt (zelf)portret van de kunstenaar en de tekst: ‘Vincent Van Gogh werkte in dit gebouw, 1880-1881’. Dat hij dat bij Van Rappard deed wordt niet vermeld. Opnieuw verwarring, want we weten dat Van Gogh alleen in de eerste maanden van 1881 van diens atelier gebruik maakte. Misschien ligt daar wel de sleutel voor een oplossing. Toen Van Rappard zich later hun eerste kennismaking herinnerde, schreef hij dat Van Gogh op een ochtend ‘om 9 uur op mijn kamer kwam.’ Mogelijk waren zijn woon- en werkadres niet altijd hetzelfde, bevond alleen het atelier zich op Dwarsstraat 8, en woonde hij eerst op een onbekend adres, vervolgens Dwarsstraat 64 en tenslotte Tweekerkenstraat 68. Maar er zijn andere combinaties te bedenken. In het pand met de gevelsteen op Dwarsstraat 8 is nu het jeugdhotel ‘Centre Vincent van Gogh’ gevestigd – ‘Centre Anthon van Rappard’ zou commercieel gezien zeker minder aantrekkelijk, maar misschien wel iets toepasselijker zijn geweest.

Academie

Zowel Vincent als Anthon meldden zich in 1880 bij de Academie voor Schone Kunsten in Brussel om lessen te volgen. Hoewel altijd is aangenomen dat Van Rappard zich daar als eerste inschreef – op 8 september, toen hij mogelijk nog niet eens in Brussel was – blijkt uit het inschrijvingsregister van de academie dat dat Vincent moet zijn geweest. Hierover meer in een volgend blog.

Dwarsstraat 8 te Brussel

Gevelsteen Dwarsstraat 8 in Brussel

Uithangbord Dwarsstraat 8 in Brussel